Allt í einu fann ég að fæturnir mínir voru blautir. Ég rétti úr bakinu og leit í kringum mig, en enginn af hinum horfði á mig. Auðvitað ekki. Hvernig áttu þeir að vita að það voru göt á skónum mínum og að sokkarnir mínir voru blautir í gegn eftir rigninguna úti? Ég slakaði á og horfði aftur niður á skóna. Þegar ég fengi vinnuna ætlaði ég að henda þeim og fá mér nýja.
Biðstofan var lítil, hvítmáluð og niðurdrepandi. Til vinstri við mig var útidyrahurðin og gatan handan við hana, og til hægri var gangur inn að ýmsum skrifstofum. Gangurinn var við hliðina á mótttökuborði. Þegar ég kom hafði stelpan sem sat við borðið beðiðst afsökunar, það yrði einhver seinkun á viðtalinu, og hún bað mig um að fá mér sæti.
Svo ég beið. Hvað annað var í boði? Mig vantaði þessa vinnu. Ég hafði ekki unnið á þrjá eða fjóra mánuði og aðgerðarleysið var að gera mig brjálaðann, og þó ég hefði getað komist af á bótunum var allt erfiðara eftir að Stella flutti inn.
En hlutirnir voru að breytast. Jói frændi þekkti þennan Kjartan sem vann hérna, þeir voru saman í menntó eða eitthvað þannig, og hann hafði reddað mér viðtali hér. Vinnan var kannski ekki frábær, en þetta var vinna, og samkvæmt Jóa var bara formsatriði að mæta því ég var gott sem ráðinn. Mér leið illa fyrir hönd hinna mannanna á biðstofunni. Þeir voru alveg eins og ég, nema að þeir voru að sóa tímanum þó þeir vissu það ekki ennþá. En það var ekkert sem ég gat gert við því. Þeir hefðu gert það sama ef þeir hefðu haft tækifæri til.
,,Andri?“ Ég leit upp til stelpunnar á borðinu. ,,Kjartan getur tekið á móti þér. Þú mátt fara inn.“
Ég stóð upp og þakkaði stelpunni. Einn eða tveir mannanna á biðstofunni höfðu lyft hausunum þegar þeir heyrðu í stelpunni, en þeir sigu aftur þegar ég stóð upp. Ég forðaðist að líta til þeirra og gekk inn ganginn og taldi númerin af hurðunum. Ekki þarna… ekki þarna… þarna.
Skrifstofan var lítil og kuldalega frábrotin. Á veggnum gegnt mér var gluggi sem var næstum hulinn af hvítum rimlagardínum. Meðfram hinum veggjunum voru skápar úr gráum þunnum málmi. Nokkrar skúffur í þeim voru opnar og úr þeim glitti í möppur og pappíra. Fyrir framan mig var skrifborð og stóll, og hinum megin við borðið sat maður á sextugsaldri. Hann var með kringlótt gleraugu og gráhvítt hár sem hann gat ekki greitt yfir skallablettinn á höfðinu, en reyndi samt. Hann var í brúnum jakka með bótum á ermunum yfir röndóttri hvítri skyrtu. Hann leit upp.
,,Andri? Fáðu þér sæti.“
,,Takk.“ Ég tók tvö skref að stólnum áður en ég heyrði blautu smellina sem fylgdu skrefunum og áttaði mig á að ég skildi fótsport eftir hvert sem ég gekk. Ég ætlaði að biðjast afsökunar þegar maðurinn greip fram í fyrir mér: ,,Hafðu ekki áhyggjur af þessu. Það kemur einhver að skúra í kvöld.“ Hann beið þar til ég settist.
,,Svo þú ert frændi hans Jóhanns? Ég er Kjartan, við Jóhann höfum þekkst frá því í gaggó. Og þig vantar vinnu. Ég sá á umsókninni þinni að það er eitthvað síðan þú vannst síðast.“
,,Já… já, ég missti vinnuna eftir að bankarnir fóru á hausinn.“
,,Nú? Varstu hjá bönkunum?“
,,Nei, einn þeirra átti fyrirtækið sem ég var hjá.“
,,Einmitt það, já. Ég sá ekki alveg fyrir mér að bankarnir hefðu þurft sér deild í að keyra fyrir sig. En þú ert búinn að vera atvinnulaus síðan?“
,,Já, það er kreppan, það er lítið að gera í dag.“
,,Blessuð kreppan, já. Það eru erfiðir tímar hjá öllum, en vegna þeirra er meira að gera hjá okkur en áður, svo við erum að stækka við okkur. Hann Jóhann sagði mér aðeins frá þér, og meðmælin þín samræmast honum ágætlega. Þú ert með meirapróf, og þú hefur reynslu, og ég held að það sé lítið mál að finna pláss handa þér hér.“
Ég brosti og hugsaði um nýju skóna sem ég ætlaði að kaupa. Nei… fyrst almennilegan kvöldmat og vín handa Stellu, svo skó. ,,Takk, það er alveg frábært…“
,,Það er bara eitt smáatriði sem fyrir þurfum að ganga frá áður en þú getur byrjað,“ greip Kjartan fram í.
,,Nú? Hvaða smáatriði?“
,,Það er nú ekki mikið,“ sagði Kjartan og dró upp blað með spurningum og kössum til að krossa í, ,,Bara smá persónuleikapróf. Það tekur enga stund.“
,,Já, já. Ókei,“ svaraði ég. Þetta var undarlegt, en ég hlaut að geta látið mig hafa það.
,,Fyrsta spurning. Myndir þú segja að þú æsir þig gjarnan?“
,,Umm, nei, ég er yfirleitt frekar rólegur.“
,,Einmitt það.“ Kjartan merkti í kassa. ,,Önnur spurning. Hvert er viðhorf þitt til unglinga og hvers kyns námsmanna?“
,,Til unglinga?“
,,Já. Segjum á aldrinum þrettán til sextán,“ svaraði Kjartan og leit á mig yfir gleraugun.
,,Þeir eru fínir krakkar, flestir. Ég meina, það eru alltaf einhverjir sem eru til vandræða, en flestir krakkar eru fínir.“
,,Einmitt,“ sagði Kjartan og krossaði í kassa. ,,En námsmenn?“
,,Bara fínir… að mennta sig og svona.“
Kjartan krotaði í annan kassa og hripaði eitthvað niður á spássíuna. ,,Ég skil. Segðu mér nú, myndirðu líta á þig sem góðhjartaðan mann? Myndirðu til dæmis hjálpa konum með barnavagn?“
,,Já, ég myndi gera það.“ Ég var orðinn óþolinmóður á þessum spurningum sem komu málinu ekkert við. Kjartan krotaði í fleiri kassa og renndi augunum yfir blaðið og muldraði með sér. Hann dæsti, lagði blaðið og pennann frá sér, hallaði sér fram og spennti greipar.
,,Veistu Andri minn, mér þykir það leitt en ég held að þú sért ekki maðurinn fyrir okkur.“
,,Hvað meinarðu eiginlega!“ hrópaði ég.
,,Við erum að leita að persónu af öðru… kaliberi en þú ert. Ég held að þú ættir ekki heima hér. Þú ert of,“ hann horfði út í loftið meðan hann leitaði að rétta orðinu, ,,of beinn.“
Ég var allt í einu mjög meðvitaður um að ég var blautur í fæturna. ,,Nei, nei, gerðu það,“ sagði ég og stóð á fætur, ,,ég skal reyna betur. Ég skal gera hvað sem þú vilt.“
Kjartan horfði á mig. ,,Allt í lagi,“ sagði hann loksins, ,,ég skal gefa þér eitt tækifæri í viðbót.“ Hann sig í kalltæki á borðinu og hélt takka á því inni. ,,Rakel? Viltu koma með hana inn sem snöggvast?“ sagði hann í tækið, sleppti takkanum og hallaði sér aftur í stólinn. Klukkan á veggnum tifaði og ég gægði augunum í kringum mig meðan ég beið.
Skrifstofudyrnar opnuðust og stelpan úr mótttökunni gekk inn. Með henni var lítil stelpa sem gat ekki verið meira en sjö ára. Hún var skítug í framan og í slitnum fötum. Rakel leiddi hana að mér, og gekk svo út og lokaði hurðinni. Ég horfði á stelpuna, sem horfði áhugalaust til baka. Ég leit á Kjartan.
,,Sláðu hana.“
Ég skaut höfðinu til stelpunnar og aftur til Kjartans. ,,Hvað sagðirðu?“
,,Sláðu barnið.“
,,Þú ert bilaður! Ég ætla ekki að lemja lítið barn!“ hrópaði ég á móti. Kjartan dæsti.
,,Nei, ég hélt ekki,“ sagði hann, tók gleraugun af sér og handlék þau. ,,Eins og ég sagði áðan ertu ekki manngerðin sem við erum að leita að, og…“
Ég mundi eftir Stellu, vínflöskunni, kvöldmatnum og skónum og vissi að ég hafði ekki efni á að missa af þessu starfi. Ég snéri mér við og lamdi flötum lófanum í kinnina á stelpunni. Hún hafði verið hætt að fylgjast með og var óundirbúin. Hún datt á gólfið án þess að gefa frá sér hljóð, nuddaði á sér kinnina og horfði reiðilega á mig.
,,Hættu þessu, Andri. Við vitum báðir að þú hefur þetta ekki í þér.“ Kjartan stóð upp og gekk að glugganum. Hann dró rimlagardínurnar upp og leit á rigninguna fyrir utan. Ég fylgdist með honum til að þurfa ekki að horfa á stelpuna.
,,Ég skil ekki… ekki hvað þetta hefur eiginlega að gera með að… að…“
,,Að keyra strætó?“ botnaði Kjartan og gekk aftur að skrifborðinu. ,,Nei, ætli þú gerir það nokkuð.
,,Hefurðu aldrei spurt sjálfan þig af hverju strætókerfið hérna er jafn ófullnægjandi og það er? Af hverju leiðir eru lagðar niður og stokkaðar upp þannig að enginn möguleiki er að vita hvernig á að komast á milli staða? Af hverju vagnarnir koma oftast ekki nema á hálftíma fresti, af hverju þeir eru seinir, og af hverju sumir vagnstjórarnir komast upp með dónaskap og fyrirlitningu í garð farþeganna? Af hverju eru þeir ekki reknir?“
Hann hnussaði. ,,Reknir! Þeir eru einmitt manngerðin sem við viljum. Ég hef engan áhuga á að strætó sé þægilegur, eða hentugur, eða neitt annað en auðmýkjandi. Við hötum þessa farþega. Og núna er komið að okkur. Stundin er runnin upp.“
,,Síðustu ár, meðan góðærið varði, þá var erfitt að gera mikið. Jú, það er alltaf hægt að stokka upp leiðarkerfið eða minnka ferðatíðni, en fyrir utan einstaka góðan mann skorti mannlega þáttinn alveg. Það þykir ekki fínt að keyra strætó, og bestu mennirnir fóru annað. Núna er öldin önnur. Það er kreppa og samdráttur og enginn ræður nýtt fólk. Allir vilja spara, og sumir losa sig við bílana og taka, nema hvað, strætó. Sem þýðir að við þurfum að stækka við okkur. Og í þetta skipti erum við þeir einu sem erum að auglýsa eftir fólk, og í þetta skipti getum við valið hvern sem við viljum. Rjómann sem flýtur ofan á.“
Kjartan var farinn að anda djúpt. Hann strauk handabakinu yfir munnvikin, slétti jakkann með lófunum og settist í stólinn. Litla stúlkan gekk út og lokaði hurðinni á eftir sér. Ég var agndofa.
,,Þú ert snarbilaður,“ sagði ég og hristi hausinn. ,,Þú ferð á hæli. Ég hringi á lögregluna og hún fer með þig beinustu leið á hæli.“
Kjartan hló. ,,Og hvað ætlarðu að segja þeim? Það trúir þér enginn. Alla vega ekki eftir að þeir sjá myndir af þér að berja lítið barn. Nei, ég er ansi hræddur um að það yrðir þú sem færir á eitthvað hæli.“
,,Hvað ertu að tala um? Hvaða myndir?“
,,Gjugg í borg,“ sönglaði Kjartan og benti með pennanum í hornið fyrir ofan hurðina. Þar var svört öryggismyndavél. ,,Hún tekur því miður ekki upp hljóð, en myndgæðin eru ágæt.“
,,Ég held það sé best að þú farir núna,“ bætti hann við. ,,Þú ratar út, er það ekki? Skilaðu kveðju til Jóhanns fyrir mig.“
Það var ekkert hægt að gera. Ég gekk út úr skrifstofunni og fram í mótttökuna og skildi eftir mig fótspor á ganginum. Úti rigndi ennþá. Framhjá mér keyrði strætó númer 14 og stoppaði hjá skýli rétt hjá. Það var leiðin mín og ég spáði í að hlaupa og ná honum frekar en að labba heim í rigningunni, þegar að gömul kona með innkaupapoka kjögraði úr skýlinu og upp í vagninn.
Í gegnum gluggana sá ég hana tala við vagnstjórann, sem rétti annan lófann á móti henni og varð æstari eftir því sem leið á samtalið. Hann opnaði skilrúmið þar sem hann sat, stóð upp og ýtti við konunni, sem datt út úr vagninum og skall á götunni og lá þar áfram. Innkaupapokinn flaug út um hurðina og lenti rétt fyrir ofan höfuðið á henni, og niðursuðudósir og fernur köstuðust út úr honum.
Ég beið þar til að hurðin lokaðist og strætóinn keyrði í burtu. Það yrði ekki svo slæmt að labba.